Sức khoẻ

Bị cảm lạnh, phải làm sao? 10 Nguyên Nhân Chính Gây Cảm Lạnh Và Cách Chữa Trị 

Sổ mũi khi cảm lạnh có nguy hiểm không?

Sổ mũi hay chảy nước mũi là hiện tượng nước mũi tạo ra chất dịch nhỏ giọt hoặc phun ra từ mũi. Cảm lạnh có thể là khi thời tiết trở nên lạnh hơn như cảm sốt, cúm hay dị ứng. Trong giới y khoa, cụm từ cảm cúm thường được dùng chung là chứng sổ mũi, nhưng cũng có thuật ngữ viêm xoang có nghĩa là mô mũi bị viêm và điều đó sẽ làm chảy nước mũi.

  • Khi virus cảm lạnh hay chất gây dị ứng từ phấn hoa và bụi lần đầu tiên thâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ kích thích niêm mạc mũi và xoang (nơi có nhiều vùng khí xung quanh mặt) . Kết quả là mũi sẽ tiết ra các chất nhầy trong suốt. Chất nhầy này bẫy vi khuẩn, virus hoặc chất gây dị ứng và sẽ trục xuất ra khỏi mũi và xoang.
  • Sau 2 hoặc 3 ngày, chất nhầy sẽ đổi màu và chuyển thành màu trắng hoặc vàng. Đôi khi chất nhầy bị nhiễm vi khuẩn cũng sẽ chuyển thành màu xanh lục. Tất cả điều này là tự nhiên và không có nghĩa là có bệnh. Tuy nhiên, cũng có những tình trạng bệnh lại khiến mũi không thể tiết được chất nhờn.

Cách để giữ cơ thể khỏe mạnh là đảm bảo nghỉ ngơi đầy đủ và uống đủ nước khi bạn bị cảm lạnh

Vì sao cảm lạnh lại bị hắt hơi và sổ mũi?

Cảm lạnh là cách mũi bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và vi rút

Miệng và mũi là hai khoang của con người và cho phép các vật thể di chuyển đến phổi thông qua chúng, ví dụ như trong khi ăn, hít và nói chuyện. Quá trình hô hấp này bắt đầu ở phổi. Không khí đi đến phổi thông qua miệng và nó có thể thanh lọc, giữ ẩm, sưởi ấm hoặc làm dịu không khí hít vào. Bằng cách đó, không khí đi qua phổi sẽ tốt bởi vì nó đã được hệ thống lọc trước. Một lớp chất nhầy hoặc mô ẩm đặc biệt bao phủ khu vực phía trong phổi có thể được tạo ra bởi các tuyến bài tiết chất nhờn.

  1. Khi vi khuẩn, tác nhân gây dị ứng như bụi hay những phần tử có hại khác thâm nhập qua mũi, chất nhầy sẽ bẫy chúng lại. Chất nhầy còn có thêm kháng thể, hay enzyme để loại bỏ vi khuẩn và virus không mong muốn. Lớp niêm mạc cũng bao gồm bạch cầu là các cơ quan tương tự những kháng thể này.
  2. Các chất nhầy tiếp tục di chuyển và di chuyển những hạt có hại tích tụ và chất nhầy bị mắc kẹt qua mũi về phía sau dạ dày. Sau đó, nó được tiêu hoá và loại bỏ bằng axit trong dạ dày. Chất nhầy chứa nhiều vi khuẩn và virut có hại cũng sẽ bị đào thải ra ngoài bằng các ho hoặc hắt hơi.
  3. Khi nhiệt độ ngoài trời hạ thấp, tốc độ của quá trình này chậm hơn. Phần lớn chất nhầy đọng lại trong miệng và chảy hoặc thấm ra ngoài. Đó là lí do khi bị bệnh vào khi trời lạnh sẽ lâu khỏi hơn khi thời tiết ấm.

Hãy nhớ rằng, chất nhầy là cần thiết để làm cho đường hô hấp thông thoáng và hoạt động tốt. Chất nhầy không chỉ ngăn chặn những hạt có hại thâm nhập vào phổi mà còn sản xuất ra kháng thể để tiêu diệt chúng. Nếu quá nhiều chất nhầy được bài tiết, cơ thể sẽ đào thải đờm ra ngoài, tạo nên ho và tống xuất chất dịch này vào mũi mà người ta gọi là chảy nước mũi.

Nguyên nhân gây ra cảm lạnh

Nguyên nhân gây cảm lạnh

Trên thực tế, cảm lạnh là triệu chứng của nhiều tình trạng và sau đây là những nguyên nhân phổ biến nhất gây cảm lạnh.

1. Dị ứng thời tiết gây cảm lạnh

Dị ứng thời tiết gây cảm lạnh
  • Dị ứng với các tác nhân trong nhà và ngoài trời có thể gây khiến cơ thể có các phản ứng khác thường. Các chất gây dị ứng có thể bao gồm : nấm mốc, phấn hoa hoặc lông thú nuôi. Chất gây dị ứng gây nên những triệu chứng giống như cảm lạnh khác bao gồm sốt, nhức đầu hoặc viêm phổi.
  • Hít phải các tác nhân gây dị ứng sẽ khiến cơ thể kích ứng đường hô hấp và tạo thành chất nhờn có thể làm chảy nước mũi hoặc nước mắt.
  • Để điều trị dị ứng và ngăn ngừa chảy nước mắt, hãy hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây nên dị ứng. Ngoài ra, sử dụng thuốc chống histamin là cách tốt nhất đối với dị ứng bởi chúng có tác dụng ức chế histamin và giúp giảm triệu chứng dị ứng.

2. Nhiễm trùng đường hô hấp trên 

Nhiễm trùng đường hô hấp trên

Cảm lạnh thông thường, khi nhiễm khuẩn đường hô hấp trên sẽ gây viêm niêm mạc mũi do mũi tiết quá nhiều chất nhầy. Ngoài nhiễm lạnh nhẹ, cảm cúm thông thường cũng sẽ gây viêm phổi.

Các triệu chứng cảm lạnh thông thường:

  • Viêm phế quản
  • Ho
  • Sốt cao

Không có phương pháp điều trị cảm lạnh hiệu quả, tuy nhiên thuốc cảm cúm không cần toa sẽ làm giảm một số triệu chứng nhiễm lạnh. Ngoài ra cần nghỉ ngơi thường xuyên, bổ sung vitamin C và tắm nước nóng cũng có thể giúp giảm nhanh các triệu chứng cảm cúm.

Cảm lạnh có nên dùng thuốc kháng sinh?

Nhiều người có quan điểm cho rằng nên sử dụng kháng sinh trong chữa trị những triệu chứng cảm lạnh bình thường. Tuy nhiên điều này không thực sự đúng, vì thuốc kháng sinh cũng có thể được dùng trong chữa trị một số loại nhiễm trùng do virus, ví dụ như viêm xoang. Chúng không hiệu quả khi điều trị kháng virus.

3. Viêm xoang gây cảm lạnh

Viêm xoang gây cảm lạnh

Viêm xoang (nhiễm khuẩn xoang) là một biến chứng của cảm lạnh thông thường. Điều này xảy ra khi các hốc xung quanh đường mũi bị viêm. Tình trạng viêm này cũng gây nên sự gia tăng tiết chất nhầy trong xoang.

Các triệu chứng khác của nhiễm lạnh trong viêm xoang bao gồm đau đầu, chảy máu cam và sưng mặt.

Cách điều trị viêm xoang hiệu quả :

Người bệnh có thể sử dụng dạng thuốc giảm triệu chứng, bao gồm corticosteroid nhỏ mũi nhằm ngăn ngừa sự viêm hoặc kháng sinh để diệt trừ vi trùng.

4. Cúm gây cảm lạnh

Cúm gây cảm lạnh

Virus cúm cũng gây viêm niêm mạc họng. Cúm cũng dễ lây nhiễm và một số triệu chứng bệnh có thể là sốt, đau họng, cảm ho, nhức đầu, nghẹt mũi và hắt hơi. Thuốc cảm lạnh và cảm cúm không cần toa có thể giúp điều trị một số triệu chứng nhiễm virus và hạ sốt.

Các thành phần của những loại thuốc này thường bao gồm thuốc nhỏ tai, thuốc hạ sốt và thuốc giảm ho. Ngoài ra, các triệu chứng bệnh sẽ thuyên giảm sau 1 hoặc 2 tuần.

5. Tác dụng phụ của thuốc

Mặc dù một số loại thuốc có thể giúp cắt giảm lượng chất nhầy dư thừa do mũi họng bài tiết, tuy nhiên một số loại cũng có thể gây nên phản ứng phụ là cảm cúm ở một số người. Một số loại thuốc đó là:

  • Thuốc chống viêm không steroid, chẳng hạn như aspirin và ibuprofen
  • Thuốc an thần
  • Thuốc chống trầm cảm
  • Thuốc điều trị cao huyết áp

Do đó,  trước khi sử dụng hãy đọc kĩ hướng dẫn sử dụng để biết danh sách các tác dụng phụ thường gặp.

6. Viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng (viêm mũi vận mạch) cũng được biểu hiện bằng triệu chứng viêm xoang mũi và sốt (chảy nước mũi và ho). Tuy nhiên, các triệu chứng trên không rõ căn nguyên gây bệnh và không phải do histamin hay chất gây dị ứng gây nên.

Ngoài viêm mũi dị ứng do sử dụng kháng sinh, những yếu tố cũng có thể gây nên loại viêm mũi này là thay đổi thời tiết, ánh sáng mặt trời hoặc do một số nguy cơ sức khoẻ tiềm ẩn.

Thuốc chống histamine đường uống không hiệu quả trong viêm mũi không dị ứng, tuy nhiên bạn có thể giúp giảm thiểu một số triệu chứng nhờ thuốc kháng histamine, nước rửa mũi hoặc nước muối nhỏ mũi.

7. Thay đổi nội tiết tố

Thay đổi nội tiết tố

Mất cân bằng hormone cũng sẽ gây viêm và giãn nở các mạch máu trong xoang, dẫn đến viêm mũi không dị ứng. Điều này có thể xảy ra với người bệnh ở độ tuổi chưa trưởng thành khi đang sử dụng thuốc ngừa thai hay liệu pháp thay thế hormone.

Thuốc chống histamine hay nước muối nhỏ mũi sẽ làm dịu những cơn cảm cúm.

8. Không khí khô

Thay đổi nội tiết tố

Không khí khô không chỉ làm khô mũi mà còn có thể gây viêm đường hô hấp. Không khí quá khô sẽ phá vỡ sự cân bằng chất lỏng trong xoang sẽ tạo nên phản ứng viêm, cuối cùng xảy ra sổ mũi.

Điều này có thể xảy ra khi thời tiết lạnh hoặc khi không khí khô trong nhà bị nóng. Để có thể giảm không khí khô trong phòng, hãy sử dụng máy tạo độ ẩm để lấy lại độ ẩm cho không khí.

9. Polyp mũi

Polyp mũi

Các triệu chứng của polyp mũi bao gồm:

  • Mất khứu giác
  • Viêm xoang gây sổ mũi, nhức mắt
  • Đau đầu

Các bác sĩ có thể kê toa thuốc xịt mũi corticosteroid để thu nhỏ polyp. Họ cũng có thể kê toa thuốc này khi bị bất cứ chứng viêm xoang khác kèm theo. Tuỳ thuộc vào mức độ trầm trọng của polyp. Nếu kích thước polyp lớn, bệnh nhân sẽ được chỉ định phẫu thuật xoang để loại bỏ nó.

10. Virus hợp bào hô hấp

Virus hợp bào hô hấp

Đây là một loại vi-rút tạo nên những triệu chứng tương tự với bệnh cúm và nhiễm trùng ở phổi và đường hô hấp. Điều này có thể xảy ra với tất cả trẻ em và người lớn. Nhiễm trùng đường hô hấp trên gây viêm xoang mũi và chảy nước mắt.

Ngoài việc gây sổ mũi, các triệu chứng phổ biến khác bao gồm:

  • Nghẹt mũi
  • Ho khan
  • Sốt nhẹ
  • Viêm họng
  • Đau đầu

Cách điều trị cảm virut có thể được thực hiện bao gồm:

  • Uống nhiều nước bù điện giải hoặc nước lọc
  • Uống thuốc hạ sốt.
  • Sử dụng nước muối nhỏ mũi.
  • Sử dụng thuốc kháng sinh , nếu có nhiễm trùng do vi khuẩn.
  • Nhiễm trùng nặng có thể phải nhập viện.

7 Cách chữa cảm lạnh cực hiệu quả

Cách để chữa cảm lạnh

Có nhiều cách để chữa cảm lạnh khác nhau có thể được thực hiện dựa trên nguyên nhân gây bệnh, bao gồm:

1. Uống thuốc cảm

Uống thuốc cảm

Thuốc cảm lạnh theo đơn, ví dụ như thuốc ho có thể không cần thiết cho mùa cúm vì bệnh này sẽ tự hết. Đôi khi, thuốc nhỏ mũi không theo toa có thể giúp ích đối với người lớn, tuy nhiên chúng sẽ không cần thiết nếu bạn bị nhiều bệnh hay đang sử dụng các loại kháng sinh khác. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi sử dụng các loại thuốc này.

2. Thuốc Cảm Dị Ứng

Thuốc Cảm Dị Ứng

Nếu cảm lạnh xảy ra do dị ứng, các cách chữa bao gồm:

  • Ở trong nhà khi số lượng phấn hoa cao, thường là vào sáng sớm và vào những ngày nhiều gió ( trường hợp dị ứng phấn hoa)
  • Đóng cửa sổ trong mùa dị ứng và sử dụng điều hòa không khí bất cứ khi nào có thể.
  • Đeo mặt nạ chống bụi khi làm việc ngoài trời. Thay quần áo và tắm ngay khi bước vào phòng.
  • Tránh tiếp xúc với chó và mèo nếu bạn nhạy cảm với lông động vật.

Ngoài ra, có một số loại thuốc cảm lạnh không cần toa đơn giản và hiệu quả để điều trị những triệu chứng dị ứng, ví dụ như thuốc nhỏ mũi steroid và thuốc chống histamine. Nếu những triệu chứng của bạn nặng, bác sĩ có thể khuyên sử dụng thuốc cảm lạnh theo toa hoặc hướng dẫn bạn đến bác sĩ chuyên khoa dị ứng làm xét nghiệm và điều trị chuyên sâu.

Ngoài ra, sủ dụng nước muối sinh lý xịt trực tiếp vào niêm mạc mũi sẽ giúp lỏng chất nhầy trong mũi. Chất lỏng và chất nhầy sau đó sẽ được lấy ra ngoài bằng các xì hoặc dụng cụ hút mũi.

3. Uống đủ nước

Đảm bảo giữ đủ nước

Cố gắng làm cho cơ thể khỏe mạnh hơn bằng cách uống nhiều nước. Bạn có thể chọn nước lọc, nước cam hay nước chanh nóng với mật ong sẽ giúp mạch máu lưu thông tốt và ngăn chặn mất nước. Tốt nhất là tránh xa trà, cafe và soda có chứa caffein sẽ khiến trình trạng thiếu nước của cơ thể nặng thêm.

4. Ăn uống đồ ăn ấm

Nhấm nháp các loại thức uống nóng cũng có thể là một cách hiệu quả để đối phó với cảm cúm. Trong trường hợp này, súp nóng và một số chất lỏng ấm , ví dụ như sữa hay nước chanh tươi, giúp làm mát và chống tắc nghẽn mũi khi bị cúm.

Súp gà có thể chứa các hợp chất có hoạt tính tương tự như thuốc tây. Nó cũng hữu ích như một chất chống viêm để làm dịu những cơn nhiễm trùng đường hô hấp trên, bao gồm cả cảm cúm.

5. Nghỉ ngơi đầy đủ

Nghỉ ngơi đầy đủ

Cơ thể cần chăm sóc đầy đủ khi bị nhiễm lạnh. Hơn nữa, nếu cảm lạnh đi cùng với những dấu hiệu bất thường khác, ví dụ như sốt và ho dai dẳng. Khi bạn buồn ngủ sau khi dùng kháng sinh, hãy cố gắng nghỉ ngơi.

Điều này sẽ giúp cơ thể bạn có thời gian thư giãn và thúc đẩy nhanh sự phục hồi, cũng như giảm thiểu khả năng bạn lây nhiễm bệnh cảm cúm tới người khác. Ngoài ra, hãy cố gắng ngủ đủ 8-10 tiếng mỗi đêm nhằm lấy thêm sinh lực phục hồi hệ thống thần kinh của bạn.

6. Chú ý đến nhiệt độ và độ ẩm trong phòng

Chú ý đến nhiệt độ và độ ẩm trong phòng

Giữ cho phòng ngủ ấm áp, nhiệt độ không quá thấp. Nếu không khí khô, hãy dùng máy hút độ ẩm hay máy phun sương nhẹ, ví dụ như máy lọc gió, sẽ làm ẩm không khí và có thể ngăn ngừa viêm họng và ho khi trời nồm.

Đừng quên thay nước hàng ngày và sử dụng máy tạo độ ẩm theo chỉ dẫn của nhà sản xuất sẽ ngăn ngừa sự tăng trưởng của vi khuẩn và nấm mốc. Nếu bạn không có các thiết bị tạo ẩm, hãy cố gắng đặt một bát nước nông trong phòng, tốt nhất là cạnh nguồn nhiệt. Khi nước bốc hơi, nó sẽ nhanh chóng làm ẩm căn phòng.

7. Tắm nước ấm

Tắm nước ấm

Tắm nước nóng còn cũng một cách đơn giản hơn để bạn cảm thấy thư giãn hơn khi bị nhiễm lạnh. Nước nóng giúp hạ sốt và giảm triệu chứng đau nhức cơ bắp thường thấy khi bị nhiễm lạnh.

Từ lâu đời, phương pháp tắm đứng dưới vòi hoa sen nước ấm với hơi nước bốc hơi xung quanh đã được coi như một phương thuốc tự nhiên làm dịu những triệu chứng cảm cúm và ho. Điều này là do sức nóng từ nước và hơi nước có thể dễ dàng khai mở đường hô hấp, nới lỏng đờm và làm sạch mũi một cách nhanh chóng.

Cách để Ngăn ngừa Cảm lạnh

Cách để Ngăn ngừa Cảm lạnh

Thực hành vệ sinh tốt là vô cùng cần thiết và thông thường có thể giúp ngăn ngừa vi khuẩn lan truyền. Chảy nước mũi và sổ mũi là triệu chứng của nhiều bệnh truyền nhiễm. Dưới đây là những cách cơ bản giúp ngăn ngừa việc lan truyền của các vi khuẩn này:

  • Rửa tay thường xuyên.
  • Vứt bỏ khăn giấy đã sử dụng sau khi xì mũi hoặc lau mũi.
  • Tránh xa những người bị cảm lạnh hoặc nhiễm trùng.
  • Ăn uống lành mạnh và tập thể dục thường xuyên để giúp tăng cường hệ thống miễn dịch.
  • Ho và hắt hơi vào khuỷu tay của bạn, không phải bàn tay của bạn.
  • Làm sạch và khử trùng các bề mặt thông thường như mặt bàn, đồ chơi, tay nắm cửa và đồ đạc trong phòng tắm.

Đó là một số nguyên nhân, triệu chứng của bệnh cảm cúm, những loại thuốc điều trị cảm cúm hiệu quả cũng như cách chữa và cách phòng tránh. Nếu tình trạng này thực sự cản trở các hoạt động của bạn, đừng trì hoãn việc đi thăm khám bác sỹ và nên nghỉ ngơi nhiều sau điều trị.