Sức khoẻ

Bệnh kiết lỵ ( tiêu chảy) ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, triệu chứng và cách khắc phục

Bệnh kết lỵ amip và shigellosis thường do vệ sinh kém.

Giữ gìn sức khoẻ cho con là việc nhất thiết phải thực hiện. Tuy nhiên trong nhiều trường hợp, em bé sẽ gặp phải những vấn đề sức khoẻ đáng báo động, một trong số đó là căn bệnh tiêu chảy của trẻ sơ sinh. Bệnh lị là một bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp có thể khiến tiêu chảy mang theo máu hoặc mủ và thường kèm theo đau bụng. Mặc dù phần lớn đối tượng mắc bệnh là bé mới tập đi tuy nhiên trẻ sơ sinh là nhóm đối tượng có khả năng bị bệnh cao vì tình trạng hệ miễn dịch của chúng rất yếu.

Cùng tìm hiểu một số thông tin cơ bản liên quan đến căn bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh sau đây nhé các bạn.

Nguyên nhân gây bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh

Có một số nguyên nhân là thủ phạm gây nên chứng tiêu chảy ở trẻ nhỏ. Hầu hết mọi người đều có thể bị bệnh lỵ do vi trùng hay bệnh lỵ amip. Tuỳ thuộc vào nguyên nhân cũng sẽ khác nhau. Bệnh tiêu chảy do vi khuẩn gây nên là các vi khuẩn như Shigella, Campylobacter, Salmonella, hoặc vi khuẩn đường ruột E. coli.

  • Tiêu chảy do Shigella thường được gọi là shigellosis. Shigellosis là bệnh tiêu chảy nguy hiểm nhất thế giới với khoảng 500.000 trường hợp được báo cáo ở Mỹ mỗi năm.
  • Bệnh lỵ amip là do một loại ký sinh trùng đơn bào thâm nhập vào ruột non gây nên. Bệnh lị ít phổ biến hơn ở những quốc gia ôn đới. Nhưng thường được tìm thấy ở những quốc gia nhiệt đới có điều kiện vệ sinh thấp. Bệnh lỵ amip và vi khuẩn thường do vệ sinh kém. Chủ yếu là do thức ăn bị ô nhiễm, không khí bị ô nhiễm và việc vệ sinh tay kém của người bị nhiễm bệnh.

Triệu chứng của bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh

Có 2 loại bệnh kiết lỵ phổ biến ở trẻ nhỏ:

1. Bệnh lỵ do vi khuẩn

Bệnh kiết lỵ do vi khuẩn hay bệnh tiêu chảy do vi khuẩn shigella gây nên là loại bệnh tiêu chảy phổ biến nhất. Thông thường bệnh lỵ do vi khuẩn bắt đầu trong khoảng 1-7 ngày sau khi nhiễm bệnh với các triệu chứng hay gặp là đau bụng dữ dội và tiêu chảy có máu. Các triệu chứng của trẻ em mắc tiêu chảy do vi khuẩn này kéo dài từ 3 – 7 ngày và phần lớn các trường hợp không phải đến bác sĩ đa khoa. Bệnh kiết lỵ do vi khuẩn thường xuất hiện tiêu chảy dữ dội lúc đầu sau đó mất dần và thậm chí tử vong.

Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, các triệu chứng tiêu chảy có thể bao gồm:

  • Phân bé có nhiều nước và có máu (tiêu chảy nặng).
  • Buồn nôn và nôn, đau bụng dữ dội, co thắt dạ dày.
  • Nhiệt độ cơ thể cao (sốt) khoảng 38 độ C trở lên.

2. Bệnh lỵ amip

Bệnh lỵ amip do một loại amip (ký sinh trùng đơn bào) có tên là Entamoeba histolytica gây nên được tìm thấy chủ yếu ở vùng ôn đới. Trong một vài trường hợp, bệnh tiêu chảy của trẻ nhỏ do amip không gây nên bất cứ triệu chứng nào. Tuy nhiên, một người nhiễm bệnh sẽ tìm ra khối u trong ruột của họ khi đại tiện và nhanh chóng lây lan đến khu vực xung quanh. Các triệu chứng của bệnh tiêu chảy ở trẻ sơ sinh chỉ nên xuất hiện sau 10 ngày kể từ khi bắt đầu.

Các triệu chứng của bệnh lỵ amip có thể bao gồm:

  • Tiêu chảy ra nước, thường có máu, chất nhầy hoặc mủ.
  • Buồn nôn và nôn mửa và đau dạ dày.
  • Sốt và ớn lạnh.
  • Chảy máu từ trực tràng.
  • Chán ăn và sụt cân.

Các triệu chứng của bệnh lỵ amip sẽ kéo dài nhiều ngày hoặc hàng tuần. Tuy nhiên, nếu không chữa trị ngay cả khi khỏi bệnh, amip cũng sẽ tiếp tục tồn tại trong ruột thêm vài tháng nữa hoặc hàng năm. Điều này có nghĩa là nhiễm trùng ruột đã lây lan cho người xung quanh và bệnh tiêu chảy cũng sẽ xuất hiện trở lại.

Chẩn đoán bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh

Nếu con bạn có những triệu chứng của bệnh tiêu chảy, cần đến khám bác sĩ ngay tức thì. Nếu không được điều trị, bệnh tiêu chảy của trẻ sơ sinh có thể dẫn đến mất nước trầm trọng và đe doạ tính mạng. Nếu bé không có bất kỳ dấu hiệu gì của bệnh tiêu chảy thì bác sĩ sẽ chỉ định một số xét nghiệm cần thiết nhằm phát hiện vi trùng bên trong bao gồm xét nghiệm máu và xét nghiệm mẫu nước tiểu.

Làm thế nào để chữa bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh

Bệnh tiêu chảy ở trẻ sơ sinh cần đặc biệt quan tâm nếu con bạn bị nhiễm khuẩn shigellosis và không được chữa trị phù hợp. Do viriut Shigella gây nên khoảng 60% số ca bị bệnh tiêu chảy và hầu như toàn bộ trường hợp nhiễm trùng đều đe doạ tính mạng. Nếu xét nghiệm phân cho thấy trong tế bào sinh dục có chứa hồng cầu E. histolytica thì nên chữa trị bằng thuốc chống nhiễm khuẩn.

Dưới đây là một số biện pháp chữa tiêu chảy ở trẻ sơ sinh bạn có thể áp dụng.

1. Liệu pháp kháng sinh

Cách chữa tiêu chảy cho trẻ nhỏ bị nhiễm khuẩn shigellosis với kháng sinh thích hợp giúp rút ngắn thời gian bệnh và giảm thiểu nguy cơ biến chứng nặng gây tử vong. Tuy nhiên, việc chữa trị khó có hiệu quả khi vi khuẩn Shigella nhạy cảm với các thuốc đã sử dụng. Ngoài ra, việc dùng thuốc kháng sinh cần có hướng dẫn của bác sĩ đối với các bạn. Nếu sử dụng chậm trễ hoặc dùng loại thuốc không nhạy cảm với Shigella, vi khuẩn sẽ gây tổn hại lớn đến đường tiêu hoá.

2. Truyền nước khi bị tiêu chảy 

Tất cả bệnh nhân tiêu chảy nên cho dùng nước sạch và những đồ uống khác trong khi mắc bệnh, nhất là nếu họ có sốt. Đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ bỏ ăn khi đói, trẻ bị tiêu chảy và nôn ói thường xuyên cần được điều trị bù nước qua đường miệng hoặc đường tĩnh mạch (IV) . bạn nên cho bé bú bằng sữa mẹ và sữa bột. Khi bé bị thiếu nước cũng cần các dung dịch nước điện giải để an toàn cho trẻ giúp cân bằng chất lỏng trong cơ thể. Một số trẻ nhỏ cần sự trợ giúp y tế khi bị mất nước. Nếu con bạn nhìn lờ đờ và có những dấu hiệu mất nước khác bạn cần phải hỏi bác sỹ.

3. Thức ăn

Cách điều trị bệnh tiêu chảy cho trẻ nhỏ qua đường tiêu hoá rất khó với các trường hợp trẻ biếng ăn. Có thể cho bé ăn dặm nhưng vẫn để trẻ bú bạn và nên khuyến khích trẻ ăn nhiều bữa nhỏ ít nhất 6 lần một ngày. Khuyến khích trẻ ăn dặm bằng thực phẩm nhiều vitamin và chất đạm mà bé ưa thích. Cho bé ăn dặm 1 bữa mỗi ngày dùng cùng thức ăn trong ít nhất 2 tuần từ khi khỏi tiêu chảy.

Làm thế nào để chữa chứng kiết lỵ ở trẻ sơ sinh một cách tự nhiên

Không chỉ dùng thuốc, các bạn nên áp dụng những phương pháp tự nhiên nhằm cải thiện chứng tiêu chảy ở trẻ. Cần lưu ý rằng các phương pháp tự nhiên cũng hay được áp dụng trong chữa trị tiêu chảy ở trẻ sơ sinh.

1. Chuối

Do đi ngoài phân loãng nên bé mất nhiều kali và phải cung cấp thêm. Tiêu chảy cũng có thể làm giảm năng lượng của trẻ, do đó ăn một quả chuối sẽ giúp hồi phục sức khoẻ của bé. Chuối chứa kali, phốt pho, natri, canxi, magiê, cũng như vitamin A và B 6.

2. Gừng

Gừng đặc biệt tốt đối với hệ hô hấp nên là một cách tuyệt vời để chữa chứng tiêu chảy cho trẻ nhỏ. Trộn 1 thìa gừng tươi, một ít bột nghệ, một ít bột thì là và 1 thìa mật ong. Cho bé dùng hỗn hợp trên ngày 3 lần.

3. Táo

Táo chứa nhiều pectin có thể siết chặt đường ruột của bé. Rửa sạch táo, nấu kỹ với nước rồi nghiền nhỏ cho táo mềm và dễ dàng tiêu hoá. Điều này không những ngăn chặn tình trạng đi ngoài phân lỏng mà còn cung cấp cho bé nguồn dinh dưỡng thiết yếu đối với chứng tiêu chảy của trẻ nhỏ.

4. Nước dừa

Ngoài những lợi ích sức khoẻ lớn lao mà nó đem đến, nước dừa cũng là một chất lỏng tuyệt vời để cơ thể khắc phục các vấn đề về dạ dày. Nó không chỉ ngon mà còn để cơ thể bù lại nước đã mất. Bạn nên cho trẻ dùng nước dừa ít nhất 2-3 lần một ngày.

5. Nước ép cà rốt

Trẻ nhỏ cần bù đắp năng lượng đã mất khi đi ngoài phân lỏng, bao gồm cả chứng tiêu chảy của trẻ sơ sinh. Cà rốt là một nguồn năng lượng tuyệt vời cho các trường hợp như thế. Có thể dùng nước ép cà rốt hay nghiền nhuyễn nhiều lần trong ngày. Nếu trẻ trên 1 tuổi, nước ép cà rốt là phù hợp để cho bé bú.

6. Chanh

Chanh là một phương pháp điều trị bệnh tiêu chảy tự nhiên tại nhà tuyệt vời. Nó có tất cả các đặc tính chống viêm và kháng vi khuẩn biến nó trở thành một phương thuốc đáng tin cậy và dễ dàng thực hiện. Uống 1 thìa nước chanh 4-5 lần một ngày sẽ giúp ngăn ngừa những bệnh đau dạ dày khác ở con bạn. Cơn đau dạ dày của trẻ sẽ giảm dần và sự cân bằng axit trong cơ thể cũng được khôi phục.

Các biến chứng bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh

Bệnh tiêu chảy ở trẻ nhỏ sẽ trở thành nguy hiểm nếu không được chữa trị kịp thời, một số biến chứng của bệnh tiêu chảy ở trẻ sơ sinh.

1. Trẻ có biểu hiện mất nước

Mất nước là biến chứng hay gặp nhất của bệnh tiêu chảy ở trẻ nhỏ, trẻ cần phải xử lý kịp thời tình trạng mất nước không kèm theo biến chứng khác. Truyền dịch theo phác đồ điều trị phù hợp.

2. Thiếu hụt kali trong cơ thể

Có thể ngăn ngừa sự thiếu hụt kali bằng việc cho thêm ORS hay thực phẩm giàu kali từ sữa, nước trái cây hoặc một số loại rau màu lá xanh khác.

3. Trẻ có biểu hiện sốt cao

Nếu trẻ bị sốt cao với nhiệt độ hơn hoặc bằng 39 độ C gây khó chịu hãy để bé dùng paracetamol và suy nghĩ về tình hình nhiễm khuẩn nghiêm trọng.

4. Sa trực tràng

Sa trực tràng cũng là một biến chứng của bệnh tiêu chảy ở trẻ nhỏ. Để khắc phục tình trạng này, có thể nhẹ nhàng đẩy phần sa trực tràng bằng cách dùng găng tay phẫu thuật hay khăn ướt. Ngoài ra, chuẩn bị một dung dịch ấm có magie sulfat bão hoà rồi tắm với dung dịch trên nhằm chống nhiễm trùng bằng cách giảm phù nề.

5. Trẻ có biểu hiện co giật

Các cơn co giật này hay xảy ra nhất cho những trường hợp tiêu chảy của trẻ nhỏ. Nếu kéo dài hay lặp lại cho diazepam, tránh cho diazepam sơ sinh. Luôn kiểm tra nguy cơ bị các tình trạng hạ đường huyết.

Cách phòng ngừa bệnh kiết lỵ ở trẻ sơ sinh

Để ngăn ngừa bệnh tiêu chảy ở trẻ sơ sinh, bạn cần lưu ý về vấn đề vệ sinh thân thể cho bé.

1. Rửa tay

Rửa tay là cách tốt nhất giúp ngăn ngừa sự lan truyền của bệnh. Những người xung quanh hoặc chính bạn đã truyền vi khuẩn sang con khi chúng đang sốt và có các triệu chứng. Thực hành vệ sinh bàn tay giúp làm giảm nguy cơ lây nhiễm Shigella và một số bệnh tiêu chảy khác xuống 35%.

2. Giữ nhà vệ sinh sạch sẽ

Làm khô bàn chải, tay nắm, chậu và bồn rửa với chất xà phòng và nước nóng sau khi dùng, sau đó là chất khử trùng gia dụng như là một biện pháp ngăn ngừa bệnh tiêu chảy cho trẻ sơ sinh. Ngoài ra, tránh dùng cùng một chiếc khăn với nhiều hơn 1 người.

3. Chú ý đến thức ăn và đồ uống

Chú ý vệ sinh đồ ăn thức uống cũng là một bước giúp phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ nhỏ. Chỉ uống nước từ nguồn an toàn, ví dụ như nước tinh khiết. Kiểm tra xem chai có đang được đóng nắp hay không rồi rửa sạch sẽ bộ phận này trước khi sử dụng.

Kết luận

Nếu bạn nghi ngờ con mình mắc bệnh lỵ ( tiêu chảy) hãy đến cơ sở y tế ngay tức thì. Điều quan trọng cần chú ý là các nhóm có khả năng bị nhiễm bệnh thường là những người có một vài nghề nghiệp nhất định, bao gồm cả nhân viên y tế và người chế biến thực phẩm cũng như những người không đảm bảo vệ sinh cá nhân cho trẻ nhỏ.